De capaciteit van een systeem om zijn eigen structuur complexer te maken wordt zelf-organisatie genoemd. Het is het vermogen om te leren, te diversifiëren, om complexer te worden, te evolueren. Zie aflevering 14 van het artikel ‘De werking van systemen’ in de rubriek Complexiteit. Zie ook emergentie, hiërarchie en verrassende systemen. Vergelijk dit ook met wat Peter Westbroek in het artikel ‘De aarde leeft!’ in de rubriek Ecologie schrijft over de aarde als een systeem dat zich ver uit het evenwicht toch handhaaft.

In het artikel ‘Ecologie en klimaat in het licht van de vierde wet van de thermodynamica’ in de rubriek Ecologie helpt de auteur Alpha Lo ons te begrijpen hoe het zit met de vierde wet van de thermodynamica. Hij begint zo: Het verhaal van de aarde als een levend en zelforganiserend systeem, waarbinnen ecologie en klimaat als een organisme synergetisch samenwerken, is er een van circulatie van chemische energie door het voedselweb en van water door de atmosfeer én een van entropie, van orde en wanorde, wat leidt tot temperatuur- en chemische gradiënten, die de drijvende krachten vormen achter de zelforganisatie, én tot slot een van de aarde als een cel, waarbij de atmosfeer van de aarde als het membraan van de cel fungeert. Kijk voor uitingen van zelf-organisatie dus bij fotosynthese, bij successie, bij bodemvoedselweb.