Sinds het begin van de landbouw wonen mensen op de gunstige plaatsen met een gemiddelde jaartemperatuur van grofweg 13 graden Celsius. Deze temperatuurzone staat op het punt om snel, en met catastrofale gevolgen, te verschuiven. Dit is het onderwerp vanaf aflevering 11 van het artikel ‘De hongerkloof’ in de rubriek Complexiteit. Een derde van de wereldbevolking zit straks op plekken die zo heet zijn als de heetste delen van de Sahara nu. Landbouw is daar onmogelijk.

Onze perceptie van het klimaatprobleem speelt ons parten (aflevering 12). De opwarming van de aarde stijgt alleen gemiddeld met 1,5 of 2 graden. In sommige van de belangrijkste landbouwgebieden wordt het veel warmer. Tot nu toe viel dit mee, maar de toekomst is ongewis. Dan kunnen de hoeveelheid ijzer, zink, calcium, magnesium, eiwitten en B-vitamines in gewassen sterk afnemen. De gevolgen zijn bloedarmoede voor meisjes en vrouwen, vroeggeboortes en groeiachterstand en verzwakking van het immuunsysteem. En er zijn nog veel meer gevolgen.

Extreem weer is er steeds vaker. De regen verdrinkt hun oogst. Zo fluctueren de opbrengsten sterker. En bij het transport van voedsel zijn er flink wat potentiële knelpunten, zoals het Suezkanaal. Daarover gaat het in aflevering 13.

Vertrouwen op steeds meer irrigatie is buitengewoon riskant. Lees hierover in aflevering 14 en 15. Er is straks 1,5 maal zoveel zoet water nodig als nu. Dat water is er niet. Irrigatie legt nu al beslag op zo’n 70 procent van al het water dat mensen aan rivieren, meren en waterhoudende grondlagen onttrekken. En ook nu al hebben 4 miljard mensen minstens een maand per jaar met waterschaarste te kampen. Smeltwater uit de bergen kan door de klimaatontwrichting sterk krimpen. Geopolitieke spanningen rond gedeelde rivieren kunnen hoog gaan oplopen. Waterstress is er nu al in de landen rond de Middellandse Zee, zuidelijk Afrika, oostelijk Australië en de drogere delen van Mexico en Brazilië. Nog een graad erbij en 32 procent van het landoppervlak op aarde zal volledig uitdrogen. Dat er nieuwe gewasvariëteiten zullen komen die beter bestand zijn tegen droogte en hittestress, is waarschijnlijk wensdenken. Zie ook hongerkloof en vruchtbare bodem.