De analyse en conclusies van het artikel ‘Ontwrichtend gif – de derde mondiale crisis’ in de rubriek Ontwrichting vind je vanaf aflevering 47 tot het einde. Het bleek opvallend hoeveel we niet weten, vooral op gebieden als nano en de werking van gifmengsels. Totaal nieuwe problemen kunnen zomaar opduiken, zoals bij de huid van de zee. Er zijn nu vele duizenden natuurvreemde chemische verbindingen volop in omloop. Dat zal in onderlinge combinatie bijna zeker meer gevolgen hebben dan de som der delen. Niemand weet er het fijne van.

We hebben ook geen oog voor het complete milieu van bodem, water en lucht. We kennen de wisselwerkingen niet. We kennen ze niet op microschaal, in het lichaam van mens en dier, niet op mesoschaal, zoals voor het bodemleven, en niet op macroschaal, bij de wisselwerking met het klimaat.

Er bestaat voor veel stoffen misschien niet eens een veilige dosis. Als Henk Tennekes ook maar een beetje gelijk heeft, is van sommige stoffen één molecuul al genoeg is om kwaad te doen. Met veilige normen houden we onszelf in dat geval voor de gek.

We weten ook niet hoeveel gif boeren spuiten. Het ontbreekt vrijwel geheel aan controle en handhaving. Rechters weten niet hoe groot de aanslag op onze gezondheid is en laten veel te veel toe. De overheid is vaak niet deskundig en vormt zelfs een deel van het probleem. De industrie produceert een onophoudelijke stroom nieuwe stoffen, die na een zeer eenzijdig, specifiek onderzoek naar de verstorende werking ervan, worden toegelaten. Achtereenvolgens komen nog aan de orde: de onafhankelijke wetenschap, de medische wereld, onze machteloze positie, maar ook ons gebrek aan verzet, de ineffectieve rol van burgers, de rol die supermarktbedrijven en het Kankerfonds (KWF) zouden kunnen spelen.

Dan gaat het over onze stress over al die rampen om ons heen, die in het onderbewuste blijven hangen. De verkeerde keuzes die we maken doordat het geld regeert. Het geld stuurt op technologische landbouw die ook alleen al vanwege het klimaatprobleem onhoudbaar is vanwege haar energieverbruik. Ook het artikel ‘De hongerkloof’ in de rubriek Complexiteit gaat over deze problematiek. Wat is dan de oplossing? Daarover gaat het dan weer in de artikelen ‘Planten en boeren, met hun drang’.

We hebben nu een mondiaal overkoepelend economisch systeem dat de politiek stuurt en dat vooral profijtelijk wil zijn. Dat systeem veroorzaakt nu tegelijk een klimaatcrisis, een uitstervingsgolf, een kritieke wereldvoedselsituatie, een energieklif en een gif- en gezondheidsval. Die stapelen zich op, versterken elkaar en gaan van kwaad tot erger. De mensheid kan er onder gaan bezwijken. En deze keer gaat het kapitalistische systeem dan mee ten onder. De analyse eindigt met de spagaat waarin we zitten.

Zie voor wat er in het artikel allemaal nog meer aan de orde komt gif, inhoud van Ontwrichtend gif.