Er bestaan tal van verdragen maar er is geen enkel wereldwijd verdrag over de behandeling van de bodem. Lees hierover in aflevering 16 en 17 van het artikel ‘De hongerkloof’ in de rubriek Complexiteit. Het overleven van ecosystemen, waaruit we 99 procent van onze calorieën betrekken, lijken we volledig aan het toeval over te laten. Bodemerosie neemt de ergste vorm aan in armere landen. Dit komt deels doordat in de warmere gebieden van de wereld extreme regenval, cyclonen en orkanen de blootliggende aarde van het land kunnen rukken, en deels ook doordat hongerige mensen vaak gedwongen zijn om steile hellingen en andere kwetsbare plekken te bewerken. De klimaatontwrichting zal dit verlies alleen maar verergeren. In het ongunstigste klimaatscenario zal extreem weer ook tot een kaalslag leiden in de centrale en oostelijke delen van de VS en Canada, Mexico, het zuiden van Brazilië, het grootste deel van Afrika, Europa, India, China en Rusland.

Maar er zijn ook nog heel andere oorzaken. Zo is zaadcoating met neonicotinoïden uitermate nadelig voor een groot aantal bodemdieren en microben. De bodem is een biologische structuur die gecreëerd wordt door de organismen die erin leven. Er wordt een cocktail van gevaarlijke stoffen over het akkerland verspreid, niet alleen bestrijdingsmiddelen, ook PFAS, benzo(a)pyreen, dioxines, furanen, PCB’s, PAK’s en microplastics komen in de bodem. En die zijn allemaal persistent en hebben mogelijk cumulatieve effecten. Lees over deze stoffen ook in het artikel ‘Ontwrichtend gif – de derde mondiale crisis’ in de rubriek Ontwrichting.

Monbiot memoreert dat om ervoor te zorgen dat de bodem minder stuifgevoelig wordt, zelfs duizenden tonnen plastic aan meststoffen worden toegevoegd. Microplastics waaieren uit door het bodemvoedselweb, waarbij ze slakken, springstaartjes, mijten, mieren en aaltjes vergiftigen, de groei van regenwormen afstompen en de vruchtbaarheid van potwormen halveren. Wanneer deze plastics in nanodeeltjes uiteenvallen, kunnen ze door bodemschimmels worden opgenomen en in planten ophopen. ‘Het is bijna niet te geloven dat we in de 21e eeuw landbouwgrond opzettelijk vervuilen met persistente en cumulatieve verontreinigende stoffen’ schrijft hij. Zie ook hongerkloof, klimaatverandering en irrigatie en hongerkloof, het voedselsysteem herstellen.