Alle dynamische systemen gaan tenslotte ten onder, maar het mooie is dat ze het vaak zo lang uithouden. Ze hebben vier middelen om ontwrichting te voorkomen. Dat zijn bifurcaties, positieve terugkoppeling, negatieve terugkoppeling en noodmaatregelen. Je kunt tal van verschijnselen in allerlei variaties waarnemen, maar ze zijn steeds terug te brengen tot een van deze vier methoden. De vierde categorie van maatregelen is een echte categorie, niet een verzameling van reacties die onderzoekers elders niet kwijt kunnen. Zij dient voor gevallen van instabiliteit die weliswaar tijdelijk zijn maar niettemin fataal kunnen worden. De evolutie heeft deze maatregelen in allerlei vormen voortgebracht: denk aan de winterslaap, cocons en bladverlies als middelen om te ontsnappen aan de gevolgen van de winter. Zie voor noodmaatregelen aflevering 27 van het artikel ‘De natuur van de econome’ in de rubriek Complexiteit. Zie nu verder positieve terugkoppeling als middel tegen ontwrichting en negatieve terugkoppeling als middel tegen ontwrichting.

Aan het einde van Ontwrichting bleek het plaats te vinden bij de moderne landbouw, het verlies aan natuur, in het wereldvoedselsysteem, bij de deken van gif die over ons wordt uitgestort en in het kader van de polycrisis. Bij elk van deze thema’s worden ook punten genoemd die kunnen helpen de ontwrichting te voorkomen. Bij de landbouw vind je dat bij de permacultuur en bij landbouwsysteem herzien. Bij het natuurverlies in het plan voor herverwildering (al is dat op 4eco nog niet behandeld). Voor voedsel bij wereldvoedselsysteem herstellen. En bij de polycrisis staat er aan het einde van polycrisis, spanningen en triggers wat over.